Boğaziçi Üniversitesi Dijital Dönüşüm Dersi: VR ve AR Üzerine Teknik ve Sosyal Yorumlamalar

Copyright: ©Tran — stock.adobe.com

Bu dönem aldığım derslerden biri AD483 Digital Transformations. Şirketlerin teknoloji dönüşümlerini nasıl bünyelerine dahil ettiğini anlatıyor.

Bu yazıda, dersin ilk haftalarından birinde sunum yapan Michael Barngrover’ın sanal gerçeklik (VR), artırılmış gerçeklik (AR) ve karma gerçeklik (MR) hakkındaki yorumlarını aktaracağım.

  • VR Olarak Adlandırılan her şey VR Değil
  • VR ile gelen Mide Bulantısı: Motion Sickness
  • Hareket Problemleri İçin Çözümler
  • Türkiye’de VR üzerine faaliyet gösteren Kurumlar
  • Bazı İlginç Ürünler
  • Yazı Sonu Başlıkları: Gelecekte Neler Olacak, VR Kullanımına Gerçek Dünyadan Örnekler, VR’ın çeşitleri, Notlar ve Çıkarımlar, AR Teknolojisi için Görüntüleme Yöntemleri, AR Teknolojisi için Etkileşim Yöntemleri, Referanslar

Bu yazıdaki bilgileri Micheal’ın konuk olduğu dersimizde not olarak aldım. Kendisi oldukça bilgili ve aktarım yeteneği yüksek biri idi.

AD483 kodlu Dijital Dönüşüm dersinin en sevdiğim haftası Michael’ın konuk olduğu haftaydı diyebilirim. Kendisi ile iletişime geçmek isteyenler için alta LinkedIn profilini koyuyorum:

VR Olarak Adlandırılan Her Şey VR Değil

Şaşırtıcı, ancak piyasada VR olarak sunulan çoğu ürün, VR’ın en gerekli özelliklerinden birini taşımıyor. Bu basit ürünler, 360 derece görülebilen videoları tüketebilmemizi sağlıyor. Yani kafamızı çevirince farklı açıları görmemizi. Örnek bir ürün:

Ancak kafa çevirebilme özelliği, bir ürünün VR olması için yeterli değil.

Gerçekten VR ve AR diyebileceğimiz ürünlerde etkileşim özelliğini görmemiz gerekiyor.

Artırılmış veya sanal ortamda kurulmuş bir “gerçeklik” sizin hareketlerinize tepki vermesi gereken bir ortamdır. Yani ortamı yalnızca gözlemleyebilmemiz yetmiyor, ortamla etkileşime geçebilme imkanımız olması gerekiyor. Elimiz (veya başka bir etkileşim aracı) ile nesnelerin konumunu veya şeklini değiştirebilmemiz gerekiyor.

Aynı şekilde, AR olarak sunulan çoğu ürün, basitçe iki videonun üst üste bindirilmesinden oluşan yeni bir videoyu izlememizi sağlıyor. AR’ın da ideal senaryoda bize başka özellikleri sağlaması gerekiyor.

Gelin VR ve AR ile ilgili başka kavramlara da değinelim.

VR ile Gelen Mide Bulantısı: Motion Sickness

Türkçeye hareket bulantısı olarak çevrilebilecek bu durumu, Micheal derste VR Mario oyunu ile örneklendirdi:

Bu oyunda boyunuzun 5–6 katı zıplayabiliyorsunuz. Zıplayınca uzun bir süre havada kalıyorsunuz, ama ayaklarınız gerçek dünyada oyundakinden daha hızlı yere değiyor.

Micheal hareket bulantısını da içeren problemler grubunun hareket problemleri olarak adlandırıldığını söylüyor. (locomotion problems)

Hareket Problemleri için Çözümler:

Işınlanma (teleportation): Yürümek veya zıplamaktansa, ışınlanmak kullanıcıların çok daha kolayına geliyor. Günümüz VR ürünlerinin en ünlülerinden olan Half Life Alyx’te de, Valve ekibi oyunu başta yürüme ve zıplama ile tasarlıyor. Ancak kullanıcılardan gelen yorumlarla bunu değiştirip, bazı yerlere ışınlanma koyuyorlar. [1]

Kollarla yürüme (arm swinging): Kollarınızı koşar gibi hareket ettirip ilerliyorsunuz. Ancak bu kullanıcıların utanmasına ve etraftakiler tarafından suistimal edilebilmesine sebep oluyor, ve özellikle profesyonel ortamlarda pek popüler bir yöntem değil.

Dolaylı Kontrol: Örnek olarak, atı temsil eden bir objenin üstünde duruyorsunuz ve ne kadar hızlı zıplarsanız oyunda da o kadar hızlı gidiyorsunuz.

Çok Yönlü Yürüyüş Bantları: Herkesin hayalindeki çözüm. Bir yürüyüş bantının üzerinde yürüyorsunuz. Nereye yürürseniz oyunda o şekilde hareket ediyorsunuz. Ancak pahalı bir yöntem.

Vücut takibi: Herkesin hayalindeki başka bir çözüm. Gerçekte yaptığınız hareketler direk oyuna yansıyor. Ancak içinde bulunduğunuz odanın duvarları genelde sorun oluyor.

Vücut takibi için yöntemler:

Sensörler: Vücuda takılan, eklemlerinizin 3 boyutlu konumlarını bilgisayara bildiren sensörler

Hololens Uzaysal Eşleme(oda takibi) (hololens spatial mapping (room tracking)): 2020 yılının standart, en tercih edilen yöntemi. Şubat ayından beri kullanılıyor, ve Oculus Quest, HTC Cosmos gibi bazı çok ünlü ürünler bu teknolojiyi kullanıyor. 5 kamera ile, odanızın her noktası taranıyor ve her bir nokta oyundaki dünyada bulunan bir noktaya eşleniyor. Bunun için siyah beyaz kameralar kullanılıyor.

Ancak bu yöntemde veri toplama ve gizliliğe dair problemler ortaya çıkabiliyor. Ancak insanlar fazla para ödemek istemediği için firmalar topladıkları veri ile reklam önerisi yapma yoluna gidiyor.

Hareket problemlerine örnek: Eagle Flight (Kartal Uçuşu) Oyunu

Micheal hareket problemlerine örnek olarak Eagle Flight oyunu örneğini veriyor. Bu oyunu bir kartal olarak oynuyorsunuz ve uçuş yapıyorsunuz:

Kullanıcılar, oyunu oynarken karşı karşıya geldikleri iki problem bildirmiş:

Ne yöne gittiğini anlamamak: Yüksek irtifada uçarken, ne yöne gittiğinizi takip etmek ve o yönü yönetmek zorlaşıyor.

Çözüm: Oyun ekipleri kartalın gittiği yönü gösteren kırmızı bir ok eklemişler. Bu sayede yön çok daha kolay anlaşılabiliyor ve yönetilebiliyor.

Fazla Görü: Kartalın görüş açısının genişliğinden kaynaklı oyunu oynamak zorlaşıyormuş

Çözüm: Oyundaki görüş açısını daraltmışlar. (peripheral blocking)

Türkiye’de VR Üzerine Faaliyet Gösteren Kurumlar

AR, VR gibi teknolojilere merakı olanlar, bu konuda akademik araştırma yapmak isteyenler Lab’ler ile iletişime geçebilir. Denemek isteyenler ise VR cafelerine göz atabilir.

Bazı İlginç Ürünler:

AR kontakt lensleri: Gerçek hayatta gördüğünüz dünyaya bilgilendirice detaylar ekleyen göz lensleri. Yol tarifini telefon ekranı yerine yolun kendisinin üzerinde görmek gibi. Micheal’ın söylediğine göre bu teknoloji şu an mevcut ancak pazara açılmamış.

Immersive Technologies: Sizi çevreleyen ekranlardan oluşan kontrol panelleri. Micheal bunun bazı şirketlerde denendiğini ancak henüz pek verimli olmadığını, kullanımın gereksiz şekilde zor olduğunu belirtti.

360 derece Videolar: Yazının başında bunlardan bahsetmiştik. Başınızı çevirebildiğiniz videolar bunlar. Ama biraz detaylandırmak gerekirse iki çeşidi var:

Monoscopic (tek kameralı): 3 boyutlu derinlik bilgisi taşımıyor. Derinliği anlamıyorsunuz. Ancak video yine de 360 derece.

Stereoscopic (birden fazla kameralı): Çiftli kameralar gözümüz gibi davranıp 3 boyutlu derinlik bilgisini alıyorlar. Bu sayede videoyu izlerken derinliği görebiliyorsunuz.

Akıllı gözlükler: Google ve snapchat denedi. Micheal bunların başarısız olmalarının en büyük sebeplerinden birinin gözlüklerin ucube gibi gözükmesi olduğunu anlattı. İnsanlar sizi akıllı gözlükle görünce onları kayda aldığınızdan endişe ediyor. Bu ürünün başarılı olması için normal gözlüklerden ayırt edilememesi gerekiyor, Intel gibi bazı şirketler de bunun üzerine çalışıyor.

Mağaralar: (caves) Sizi sanal bir dünyaya sokmak yerine, sanal dünyayı odanıza projeksiyonlarla yansıtıyor. Bu sayede ürünü birkaç kişi ile birlikte daha rahat şekilde tecrübe edebiliyorsunuz.

Yazının Sonu

Yazının geri kalanı şu konular üzerine olan notlarımdan oluşuyor:

  • Gelecekte Neler Olacak
  • VR Kullanımına Gerçek Dünyadan Örnekler
  • VR’ın çeşitleri
  • Notlar ve Çıkarımlar
  • AR Teknolojisi için Görüntüleme Yöntemleri
  • AR Teknolojisi için Etkileşim Yöntemleri
  • Referanslar

Yazının bir kısmı için notlarımı düzenleyip okunabilir hale getirdim, ama kalan notlarımı düzenlemeye vakit bulamadım. Bu sebepten, sizinle ham notlarımı paylaşıyorum.

Gelecekte Neler Olacak

immerse io, meetin vr, vr conferences, haptic suits (teslasuit). when you get shot, it really hurts.

once you have a full body vr suits. biggest revenue is adult entertainment by far. biggest investments also. VHS is recipient in adult entertainment. This is the shadow side of the industry. Many people make money of it and most people act like they dont.

Turkish company teleport. live 360 video experience of a football match or oscars. no ability to switch camera. waste of bandwidth. I dont care what happens back . 280 degrees is now used. I am using less data, it is cheaper now.

VR Kullanımlarına Gerçek Dünyadan Örnekler:

  • citibank ar workstation
  • bloomber vr data terminal

Employees couldnt see more than 40 degrees. hololens has doubled perceptive area for this.

Shortening sales cycle, visualizing emergency situation.

  • education vr: chemistry (mel chemistry) [value proposition is dont go to school. classroom control, teachers cant see what students see.] “engage” company. but even that is tough with children. if one student is not in vr, that is a problem. classroom management.

some apps: vuriscope, virtuali-tee , quiver coloring book, creati xr, elements 4d chemistry.

talespin, soft skills training: you need to fire this guy. whats the best way to diffuse the unpleasant situation?

there are incredible animation companies in Turkey, it could be done, however, companies right now. talespin just does not sell outside us right now.

in flight entertainment: thy didnt adopt it. people were uncomfortable. if there is an emergency . to get approval to get anything into a plane is incredibly difficult. this kid cant see me. they cant think theres someone next to them. it is a problem for other passengers. same logic is being applied for self driving cars right now. self driving cars will be be boring inside

mynd vr: improving quality of life

increasing speed of iteration in operational design. actively being used by a number of companies. Huge cost savings because huge time savings

audi’s virtual reality holodeck

real estate: houses being sold, stambol (singapore, turkish compay). ar. many times the developers say, this costs money, where’s my margin? i need to be persuaded that i will make more sales with this.

qatar real estate. price of coming to istanbul is not relevant. they dont want to have many types of demo rooms. they want people to get in an empty room and see it fully furnished.

vr ar investment mostly depends on one board member.

manager of designer? designer? all of them needs to agree for value generation. right now it is a top down decision.

facial scanning, first eye trackingand then the other scannings , in the nexxt two yearrs, we will see the eye tracking, then then the mouth etc will come. right now they do it with moving the mouthb with how you talk.

dhl’s vision picker application augmenting workplace performance. it cant find qr codes and tells you where to put the warehouse boxes.

lufthansa cargo ar app with view-ar. custom palletes. They want to improve their performance of pallete. They want a tablet that can calculate volume real fast. Issue with doing this on a glass is they have one camera. tablets have addeble camera slots.

trimble ar handset.

apex officer training , improving performance in dangerous locations. how not to fire your weapon in excelated situations.

improving perf in dang loc

us army’s hololens2 program. second biggest investment after walmart. See through screens, laser into eye,

Firefighter simulations.

Navigation: american airlines ar app. new airport also wants this. best way is to have beacons. more complicated than google maps.

magnolia market ar app

labeling wine brands. animated brand labels.

watch tv in vr. immersive data collection. will vr replace nielsen? where are my hands what am i looking at? can i find my emotional state with these? there is eye tracking. gets more tension from legal scholars.

vr gaming investments in istanbul. expensive. $35 for 15 minutes Emaar Square. Florya, has big vr gaming centers

VR’ın Çeşitleri

Kullanım Yoluna Göre:

  • active
  • passive (boxing, animated world, narrative, interactive theaters(use of time. every character needs to be active at every moment))

Kullanım Amacına Göre:

  • social vr (biggest in consumer style). other people make the content instead of the company. debates etc. it is really big. harrasment becomes physical. (personal space bubble)
  • design
  • training, digitized trainer. (augmentation)
  • xr, entending working environment (non-complex design is a wild west right now)
  • visualizing data in 3d dimensions (virtualitics)

Bağlantı Özelliklerine Göre:

  • Computer Tethered: Bilgisayara kablo ile bağlanmış VR cihazları.
  • Untethered: Wireless denilen teknolojileri kullanan, bilgisayara kablosuz bağlanan VR cihazları.

Mobile: Cep

consumer

Hareket Serbestliğine Göre:

Degrees of Freedom , 3, 6

Notlar ve Çıkarımlar:

Vr has potential to make disabled and old people able to live things that they would not be able to. Hyper reality, black mirror san junipero episode

is adoption of ar fast enough? prewar-postwar adoption of the technology

now we saw tech to analyze practical apps as what tech reqs do they need

ar vr mr combined

AR teknolojisi için Görüntüleme Yöntemleri:

three methods of AR

monitor based screen AR

Optical see through hmd

videosee through hmd (worse consumer experience but superior in terms of problem handling)

AR teknolojisi için Etkileşim Yöntemleri:

eye tracking

  • visual heatmapping (yıldız holding marketplace, migros)

hand tracking

Referanslar:

1: https://www.pcgamer.com/half-life-alyxs-movement-system-was-changed-because-tall-testers-kept-getting-stuck/

NLP Engineer at PragmaCraft. Former Researcher at Bogazici University Medical Imaging Lab. twitter:ahmetmeleq /// website:ahmetmelek.com

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store